IMG_7440Eten lijkt zo vanzelfsprekend
“Wat heb je nou toch een rare foto in je galerij staan?! Een leeg etensbord?” Mijn dochter haalt me uit het boek wat ik aan het lezen ben. Ik zie de foto en weet direct waar het over gaat. Het lijkt een foto met ‘vieze vaat’ en dus niet interessant, maar er zit een verhaal achter. Het vertelt namelijk waar ik met mijn collega-begeleiders dagelijks mee bezig ben.

Simpele dagelijkse dingen
Ik leg mijn dochter uit dat er mensen zijn waarvoor simpele dagelijkse dingen helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. Zo is het voor sommige mensen moeilijk om te eten. Dat kan allerlei redenen hebben. Bijvoorbeeld dat mensen niet goed kunnen slikken, dat ze een afkeer kunnen hebben voor een bepaalde textuur van voedsel (hoe het eruit ziet of hoe het voelt in de mond), de geur van het eten niet prettig is of dat het moment van de dag niet goed is omdat ze te moe zijn om te eten, dat de omgeving te druk is, dat ze vanuit het verleden slechte ervaringen hebben opgedaan rondom het eten, etc. of combinaties van factoren.

Inspannend
Het bord op de foto is van Peter. Hij is ernstig verstandelijke beperkt, 42 jaar en zeer gevoelig voor prikkels. De aanwezigheid van huisgenoten die onverwacht bewegen, de overgang naar een nieuwe situatie, overgevoeligheid in de mondholte, gevoelig voor geuren, gevoeligheid voor de stemming van zijn begeleider zijn allemaal dingen die mee spelen. Eten is een inspannende bezigheid voor hem. Het is iedere avond maar weer afwachten of hij zijn bord leeg eet. We willen dat Peter goed eet en zoeken naar manieren om hem te verleiden te gaan eten en daarnaast begrenzen we hem dat we niet direct toegeven in het weigeren.

Volhouden
Het is een vak apart om dit te begeleiden. Hij heeft nabijheid nodig om tot eten te komen. Daarbij is hij gevoelig voor de stemming van zijn begeleider. Als de begeleider onrustig is en geen geduld heeft, gaat het niet werken. Het begrenzen is een kunst op zich. Peter kan herhaaldelijk het bord wegduwen, het eten uitspugen, op zijn hand gaan bijten, weglopen of de begeleider tot bloedens toe knijpen. Ondanks al deze handelingen geven wij niet op. We weten dat eten moeilijk voor hem is, maar we weten ook dat hij zijn bord leeg kan eten. Zijn we te toegeeflijk, dan neemt zijn weerbaarheid steeds meer af en eet hij op den duur helemaal niet meer. Dus is volhouden belangrijk.

Aandacht in het moment
Als de begeleider zich strijdbaar opstelt – en dat zit hem al in de kleinste vezel van de begeleider- dan gaat het eten niet lukken, want dan zet Peter als tegenreactie strijd in. Natuurlijk houden we zijn gezondheid in de gaten en voeden we waar nodig bij, maar we geloven in een ‘zo gewoon mogelijk leven’. We hebben onderzocht wat hij lekker vindt en daar houden we rekening mee. Als het eten smeuïg, warm en pittig van smaak is, gaat het eten er beter in. Het lijkt eenvoudig om niet geïrriteerd te raken, maar dat valt niet altijd mee. Wanneer deze week voor de zoveelste keer het eten wordt uitgespuugd of iedere keer weer je handen worden opengekrabd of als je weet wat er die dag nog allemaal gedaan moet worden, is het echt de kunst om zelf met je aandacht in het moment te blijven en de tijd los te laten.

Cadeautje
Je kunt als begeleider bepaalde dingen beïnvloeden, zoals de kleur van het tafelkleed, het moment van de dag, wie er allemaal aan tafel zitten en je begeleidingsstijl. Maar of je cliënt gaat eten, daar ga jij niet over. Dat bepaalt uiteindelijk je cliënt zelf. Hoe harder je wilt dat hij zijn bord leeg eet, hoe verder je van het doel verwijderd raakt. Het leeg eten van het bord is dan ook niet het doel. Anders raak je als begeleider gefrustreerd en Peter ook. Het doel is zien hoe ver je komt en alles wat wordt opgegeten is mooi meegenomen. En als het bord dan leeg is, zie het dan als een cadeautje dat het gelukt is. Zo zag ik dat ook in een lastige week en daarom maakte ik er een foto van!

Share This