The heart of madness is een film gebaseerd op een waargebeurd verhaal van het leven van psychiater Dr. Nise de Silviera. Het verhaal speelt zich af in Brazilië en begint in 1944 waar zij als enige vrouwelijke psychiater een psychiatrisch ziekenhuis binnenstapt en een baan krijgt op de afdeling bezigheidstherapie. Vanuit de gebruikelijke beheersmatige setting zet zij een andere werkwijze neer. “Wees stil!”, zegt zij tegen een verpleger die steeds harder schreeuwt naar een patiënt die niet wil zitten. “Maar, ze gehoorzamen niet”. “Wees stil en observeer. De woorden die zij zeggen is het begin van ons werk”.

Carl Gustav Jung
Nise verdiept zich in theorie van Carl Gustav Jung. Ze volgt de patiënten in plaats van dat zij zegt wat ze moeten doen. De patiënten lijken onbereikbaar en zijn agressief. Nise maakt een bal van een oude lap stof en ze geeft ze penselen en verf. Haar collega’s staan sceptisch tegenover haar werk. Zij geloven in de wetenschap die op dit moment staat voor lobotomie en elektro shocktherapie. Lobotomie is een chirurgische ingreep waarbij verbinding tussen de hersenen wordt doorboord. In deze film hebben ze het over het doorboren met een ijspriem. Daarnaast wordt er ook gewerkt met elektro shocktherapie als behandeling van psychiatrische patiënten. Daarvan wordt in de film een aangrijpende presentatie gegeven. Nise zegt: “Ik geloof niet in genezing door geweld”. Ze pleit voor een menselijke behandeling in plaats van opsluiting in een cel.

Werken met honden
Nise werkt aan de opbouw van haar afdeling. Naast de artistieke activiteiten komen er ook steeds meer honden in het ziekenhuis. Iedere patiënt heeft uiteindelijk een eigen hond om te verzorgen. De staf van het ziekenhuis is hier fel op tegen, vanwege de stank en het ongedierte. Maar het was er nog veel onhygiënischer voordat zij kwam. Nise vindt de dieren belangrijk voor genegenheid en ziet de honden als therapeuten. Dat was in die tijd (naast het beeldend werken) ook zeer vooruitstrevend.

Mogen zijn wie je bent
Patiënten raken meer en meer vertrouwd met het materiaal. Het laat zien wat expressie kan doen voor patiënten. Naast dat expressie, bezig zijn en activiteiten doen helpend is voor het welzijn van patiënten, gaat het in deze film ook over de mens zien. Mogen zijn wie je bent. Ruimte krijgen.

Nise de Silviera (1905- 1999) is aan het eind van de film zelf ook nog even aan het woord. “We willen de mensen die als vuil gezien worden verder helpen richting een sociaal, nuttig leven. Misschien zelfs rijker dan de levens die ze eerst leidden”.

Deze indrukwekkende film is een aanrader voor elke hulpverlener. Naast het mooie verhaal in een ander tijdsbeeld laat het zien wat er ook nu belangrijk is in het werken met kwetsbare mensen. Bijzonder goed acteerwerk van de patiënten. Momenteel is de film zien op Netflix. Hieronder een link naar de trailer.

 

 

 

 

Share This